Radiografia cyfrowa – zasada działania, zastosowanie i najważniejsze normy  PN-EN dotyczące radiografii cyfrowej

Radiografia cyfrowa – zasada działania, zastosowanie i najważniejsze normy  PN-EN dotyczące radiografii cyfrowej

---

 

Na czym polega radiografia cyfrowa?
Radiografia cyfrowa (DR – Digital Radiography) jest metodą badań nieniszczących (NDT), w której promieniowanie rentgenowskie lub gamma przechodzi przez badany element, a jego osłabienie jest rejestrowane przez detektor (panel, płyty CR), umożliwiający odczyt cyfrowego radiogramu . W przeciwieństwie do klasycznej radiografii nie wykorzystuje się tradycyjnej błony radiograficznej. Otrzymany obraz powstaje na detektorze i może być wyświetlany, analizowany oraz archiwizowany za pomocą komputera. Norma PN-EN ISO 17636-2 obejmuje zarówno radiografię komputerową (CR), wykorzystującą pamięciowe płyty fosforowe, jak i systemy z matrycami detektorów cyfrowych (DDA).

W badaniu promieniowanie przechodzi przez element, a stopień jego pochłaniania zależy m.in. od grubości i rodzaju materiału. W miejscach występowania nieciągłości, takich jak pory, pęknięcia, wtrącenia czy braki przetopu, zmienia się ilość promieniowania docierającego do detektora. Różnice te są rejestrowane jako zmiany poziomu szarości obrazu.

W technice CR obraz jest zapisywany na specjalnej pamięciowej płycie fosforowej, która następnie jest odczytywana w skanerze. W technice DDA promieniowanie jest rejestrowane bezpośrednio przez matrycę detektorów i obraz cyfrowy może być dostępny niemal natychmiast.

 

Zastosowanie radiografii cyfrowej
Radiografia cyfrowa jest szeroko stosowana w kontroli jakości elementów przemysłowych. Szczególnie często wykorzystuje się ją do badania:

• złączy spawanych i lutowanych,
• odlewów,
• rur i przewodów,
• zbiorników ciśnieniowych,
• konstrukcji stalowych,
• elementów przemysłu energetycznego, chemicznego, stoczniowego i motoryzacyjnego.

Metoda pozwala wykrywać przede wszystkim nieciągłości wewnętrzne, takie jak pęknięcia, porowatość, wtrącenia, braki przetopu czy niejednorodności materiału. W porównaniu z radiografią tradycyjną błonową dużą zaletą jest szybkie uzyskanie wyniku, możliwość cyfrowego przetwarzania obrazu, łatwe archiwizowanie oraz przesyłanie wyników.

 

Najważniejsze normy PN-EN dotyczące radiografii cyfrowej

Nr normy	Opis
PN-EN ISO 17636-2:2023-04	Badania nieniszczące spoin – Badanie radiograficzne – Część 2: Techniki promieniowania X i gamma z detektorami cyfrowymi. Jest to jedna z najważniejszych norm dotyczących radiografii cyfrowej złączy spawanych. Określa wymagania dla technik CR i DDA oraz zasady doboru detektora i wykonywania badania.
PN-EN 12681-2:2017-12	Odlewnictwo – Badania radiograficzne – Część 2: Techniki detektorów cyfrowych. Dotyczy cyfrowego badania radiograficznego odlewów. Obejmuje zarówno technikę CR, jak i detektory DDA oraz określa wymagania dotyczące jakości uzyskanego obrazu.
PN-EN ISO 10893-7:2019-04	Badania nieniszczące rur stalowych – Część 7: Badanie metodą radiografii cyfrowej spoin rur stalowych spawanych w celu wykrycia nieciągłości. Norma przeznaczona jest do cyfrowej kontroli spoin rur stalowych. Uwzględnia techniki CR i DDA, wymagania dotyczące jakości obrazu, kalibracji oraz kryteria akceptacji.
PN-EN ISO 16371-2:2018-01	Badania nieniszczące – Radiografia przemysłowa z użyciem pamięciowych luminoforowych płyt obrazowych – Część 2: Ogólne zasady radiograficznych badań materiałów metalowych za pomocą promieniowania X i gamma. Określa podstawowe zasady przemysłowej radiografii komputerowej CR z wykorzystaniem pamięciowych płyt fosforowych.
PN-EN ISO 19232-1:2013-08	Badania nieniszczące – Jakość obrazu radiogramów – Część 1: Liczbowe wyznaczanie jakości obrazu za pomocą wskaźników jakości obrazu typu pręcikowego. Określa sposób oceny jakości radiogramu z wykorzystaniem wskaźników jakości obrazu (IQI) typu pręcikowego.
PN-EN ISO 19232-2:2013-10	Badania nieniszczące – Jakość obrazu radiogramów – Część 2: Liczbowe wyznaczanie jakości obrazu za pomocą wskaźników jakości obrazu typu schodkowo-otworkowego. Określa metodę oceny jakości obrazu przy użyciu wskaźników schodkowo-otworkowych.
PN-EN ISO 19232-3:2026-01	Badania nieniszczące – Jakość obrazu radiogramów – Część 3: Minimalne wartości jakości obrazu. Najnowsza polska edycja określa minimalne wartości jakości obrazu, które należy osiągnąć podczas badań radiograficznych. Zastąpiła wydanie z 2013 r.
PN-EN ISO 19232-4:2013-10	Badania nieniszczące – Jakość obrazu radiogramów – Część 4: Doświadczalne wyznaczanie liczbowej jakości obrazu i tablice jakości obrazu. Stosowana jest w sytuacjach, gdy standardowe wymagania dotyczące wskaźników jakości obrazu nie mogą być bezpośrednio zastosowane i konieczne jest wykonanie próbnych ekspozycji.
PN-EN ISO 19232-5:2018-10 .	Badania nieniszczące – Jakość obrazu radiogramów – Część 5: Liczbowe wyznaczanie nieostrości obrazu i podstawowej rozdzielczości przestrzennej za pomocą wskaźników jakości obrazu typu podwójny pręcik. Służy do oceny nieostrości oraz podstawowej rozdzielczości przestrzennej obrazu, czyli parametrów szczególnie istotnych dla cyfrowych detektorów
PN-EN 13068-2:2002	Badania nieniszczące – Badania radiologiczne – Część 2: Sprawdzanie długotrwałej stabilności urządzeń obrazujących. Dotyczy kontroli stabilności urządzeń obrazujących stosowanych w radiografii/radioskopii, w tym systemów wykorzystujących wyświetlanie i cyfrowe przetwarzanie obrazu. Pozwala utrzymać stały poziom jakości badań w czasie.